کانون حقوق بشر ایران روز شنبه ۷ شهریورماه ۱۴۰۵ گزارش هفتگی خود از وضعیت حقوق بشر در ایران را منتشر کرد. بر پایه این گزارش، در فاصله شنبه ۳۱ مرداد تا جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵ دستکم ۵۸ مورد بازداشت تازه یا تازهاعلامشده، ۲۸ مورد اجرای حکم اعدام و بیش از ۴۰ تجمع و کانون اعتراضی در سراسر کشور ثبت شده است.
به گزارش این نهاد، در کنار بازداشتهای تازه، دستکم ۱۱ شهروند بهائی بازداشت یا برای اجرای احکام قبلی به زندان منتقل شدند، دو حکم تازه اعدام برای معترضان صادر شد، شش دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف با حکم اخراج روبهرو شدند و حدود ۱۲۶۰ کارگر در وضعیت بیکاری یا بلاتکلیفی شغلی به سر میبرند.
بر اساس این گزارش، یکی از گستردهترین موارد نقض حقوق بشر در هفته یادشده، بازداشت دستکم ۳۰ شهروند در شهرستانهای محلات و نیمور در استان مرکزی بود. نهاد بازداشتکننده مدعی شده این افراد در اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ مشارکت داشتهاند، اما کانون حقوق بشر ایران مینویسد اسامی بازداشتشدگان، تاریخ دقیق دستگیری، اتهامات منتسب، محل نگهداری و وضعیت دسترسی آنان به وکیل و خانواده اعلام نشده است.
همزمان، شماری از شهروندان در استانهای ایلام، آذربایجان غربی، کردستان و اصفهان نیز بازداشت شدند. از میان موارد ثبتشده در این گزارش میتوان به انتقال میلاد علایینسب از درهشهر به محلی نامعلوم، بازداشت علی رسولنژاد در محل کسبش در مهاباد و بازداشت افشین توسلی در منزل و بدون ارائه حکم در همان شهر اشاره کرد. کانون حقوق بشر ایران همچنین از بازداشت خشونتآمیز شاهین آذری در نقده و مجروح شدن امین ناصری اهل آسمانآباد بر اثر تیراندازی هنگام بازداشت خبر داده است؛ به گفته این نهاد، تاکنون اطلاعات روشنی درباره وضعیت جسمانی و محل نگهداری ناصری منتشر نشده است.
در همین بازه، یونس بکری، یاسر هواسی و روحالله غلامی از آسمانآباد، سعدون داستار، رحمان آذرخش و صنعان فراستی از اشنویه، و سوران محمودی، محمد دانشمایه و لقمان سیده از پیرانشهر بازداشت یا به محلهای نامعلوم منتقل شدند. مهدی سعدوندی، عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان، نیز در منزل شخصی خود بازداشت شد؛ دلیل بازداشت، اتهامات منتسب و محل نگهداری او همچنان نامشخص است.
گزارش کانون حقوق بشر ایران نشان میدهد که در فاصله ۳۱ مرداد تا ۳ شهریور، دستکم ۱۱ شهروند بهائی در هفت استان کشور بازداشت یا برای اجرای احکام پیشین به زندان منتقل شدند. این اقدامات با تفتیش منازل و محلهای کسب، پلمب کارگاهها و ضبط تلفن همراه، رایانه، پول نقد، طلا، خودرو، تجهیزات حرفهای و وسایل شخصی خانوادهها همراه بوده است.
در ساری، ثریا منوچهرزاده، مارال روشنی، نگار بدیعی، شیما سنایی و فاخره زاهدی بازداشت و منازلشان تفتیش شد. ارسلان یزدانی در تهران بازداشت و وسایل شخصیاش ضبط شد، ایمان رشیدی برای اجرای حکم سه سال و شش ماه حبس به زندان یزد منتقل شد و صریر موقن در اصفهان بازداشت و به زندان دولتآباد فرستاده شد. به نوشته این گزارش، قرار بازداشت ثریا منوچهرزاده، شیما سنایی و فاخره زاهدی برای یک ماه دیگر تمدید شده و این سه زن از زمان بازداشت از دسترسی به وکیل و امکان تماس و ملاقات با خانواده محروم بودهاند.
بر پایه این گزارش، مجید آدینه، از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در کرج، روز یکم شهریور اعدام شد. او پیشتر با اتهامی امنیتی به اعدام و مصادره اموال محکوم شده بود و اجرای حکم در شرایطی صورت گرفت که کانون حقوق بشر ایران درباره روند دادرسی، دسترسی مؤثر به وکیل و اعتبار مستندات پرونده او پرسشهای جدی مطرح کرده است.
در همین هفته، امیرمحمد مجلل چوبری، جوان ۲۲ ساله محبوس در زندان قزلحصار، در ارتباط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ به اعدام محکوم شد و حسین نظری، ۲۵ ساله و محبوس در زندان وکیلآباد مشهد، نیز با حکم شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به مجازات اعدام محکوم شد. همچنین پرونده لیلا ابوالحسنی، زن ۴۳ ساله و مادر دو دختر نوجوان، پس از صدور حکم اعدام با اتهام «محاربه» به دیوان عالی کشور ارسال شده است.
کانون حقوق بشر ایران مینویسد که اجرای حکم دستکم ۲۸ زندانی در گزارشهای این هفته ثبت یا تکمیل شده و این اعدامها در زندانهای سبزوار، کرج، ماکو، دهدشت، عادلآباد شیراز، تبریز، اهواز، زاهدان، قزلحصار، بروجرد، مشهد، سمنان، اصفهان، ساری، رشت، خرمآباد و یزد صورت گرفته است. از میان موارد شاخص ثبتشده میتوان به اعدام سعید نجفی و حمید نجفی، دو برادر، در قزلحصار، اعدام امید شاهوزهی در زاهدان، اعدام بهرام کشاورزی در عادلآباد شیراز و اعدام اردلان سبزی در ماکو اشاره کرد. در خرمآباد محمدرضا رضایی، مصطفی وثوقی و طاها خاوری، در ساری مسعود نعمتی و اسماعیل عجمی، در یزد علیاصغر سالارزهی و عماد شیخی، در رشت زهرا عزیزپور و هدایت جمالزاده، در سمنان حامد امامی و محمدعلی کفاشی، در مشهد محمود طالبی و حسین حصاری، در اصفهان صالح و مرآت زیدآبادی و آرزو رستاد، در تبریز علی صادقی و در اهواز یوسف باوی از جمله زندانیانی بودند که اعدام آنان در این گزارش ثبت شده است.
به نوشته کانون حقوق بشر ایران، در بخش قابلتوجهی از این پروندهها اطلاعات روشنی درباره دسترسی به وکیل انتخابی، برگزاری دادگاه علنی و امکان دفاع مؤثر وجود ندارد.
گزارش این هفته از ثبت دستکم ۴۱ تجمع یا کانون اعتراضی در شهرها و مراکز صنعتی کشور خبر میدهد. بازنشستگان تأمین اجتماعی در شوش، کرمانشاه، رشت، تهران و اهواز خواستار افزایش حقوق و بهبود بیمه درمانی شدند، و بازنشستگان مخابرات در شیراز، سنندج، بیجار، همدان، تهران و چند شهر دیگر بر اجرای متناسبسازی حقوق و مطالبات بیمهای خود پافشاری کردند.
کارگران فولاد اصفهان خواستار متناسبسازی حقوق و بیمه درمانی شدند، کارکنان نفت و گاز پارس در ۱۶ بخش و سکوی دریایی خواهان اصلاح حقوق و شرایط شغلی بودند، کارگران لولهسازی اهواز مطالبات شغلی و مزدی خود را مطرح کردند و کارگران پتروشیمی نفت مارون اهواز خواستار رسیدگی به وضعیت استخدامی خود شدند. در گرمسار نیز شهروندان معترض به بحران آب خواستار تأمین آب و پاسخگویی مسئولان شدند و در تهران گروهی از خریداران خودرو بر اجرای تعهدات شرکتها تأکید کردند. به نوشته کانون حقوق بشر ایران، معوقات مزدی، مشکلات بیمه درمانی، اجرا نشدن متناسبسازی حقوق، کاهش درآمد، ناامنی شغلی، تهدید به اخراج، بحران آب و عمل نکردن شرکتها به تعهدات مالی از مهمترین دلایل این اعتراضها بوده است.
بر اساس این گزارش، برای شش دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف در ارتباط با اعتراضات دانشجویی اسفندماه حکم اخراج صادر شد. کامیار ملاکی، دانشجوی مهندسی معماری دانشگاه آزاد بیرجند، نیز به دلیل اعتقاد به آیین بهائی اخراج و از ادامه تحصیل محروم شد.
در حوزه کار، حدود ۲۰۵ کارگر تعدیلشده نساجی بروجرد و حدود ۱۰۰ کارگر اخراجی پتروشیمی پتروناد ماهشهر همچنان در انتظار بازگشت به کار هستند. کانون حقوق بشر ایران همچنین از بلاتکلیفی شغلی حدود ۱۷۰ کارگر کارخانه پویا نخ ایلام، حدود ۹۰ کارگر کارخانه ایرانکولا ایرانشهر پس از تعطیلی، و بیکاری عملی، کاهش درآمد و مشکلات بیمهای حدود هزار نیروی شرکت هواپیمایی آسمان خبر داده است.
مجموع رخدادهای این هفته، به روایت کانون حقوق بشر ایران، نشان میدهد که نقض حقوق بشر در ایران تنها به زندانها محدود نمانده و دانشگاهها، محیطهای کار، منازل شهروندان و تجمعهای صنفی را نیز دربر گرفته است. ادامه اجرای گسترده اعدامها، بازداشت معترضان، فشار بر اقلیتهای دینی و محرومسازی شهروندان از تحصیل و اشتغال ، بیانگر تشدید سیاستی سازمانیافته برای ایجاد ترس و خاموش کردن اعتراضهای اجتماعی است.