شهرام امانتی
جنبش روژآوا در خاورمیانه یکی از درخشانترین کارنامهها در طول جنگ سیزدهساله سوریه را از آن خود کرد. در منطقهای که قاسم سلیمانیها و داعش تا حکومت مستبد بعث برای دایر کردن بخش دیگری از تاریکی با نام و شکل دیگری به آواره کردن و کشتار مردم سوریه دست میزدند جنبش روژآوا تنها جنبش پیشرو در خاک سوریه، توانسته بود با دادن هزاران قربانی گزند داعش را از منطقه روژآوا دور گرداند و مردم را به مشارکت و خودمدیریتی فرا خواند. بردگی زنان و اجبار به شوهر دادن آنها را لغو نماید. با ایراداتی که در جنبش روژآوا بود اما این جنبش را میتوان در اراده عزم کردن خود برای یک خودمدیریتی مردمی در میان آنهمه دشمنی که در اطراف داشت، بعنوان یک گوشه مثبت در تاریخ مردم سوریه برای آینده و آیندگان ثبت نمود.
پس از سقوط رژیم بشار اسد ، انتظار آن میرفت تا فشارهای دولت جدید که دولتی داعشی و طالبانی ، اما در قاموس دیگری بود بر روژآوا تشدید گردد. پیش از بقدرت رسیدن احمد شرع ، روژآوا قوانین خاص خود را داشت که سالها بود اجرایی میگردید در حالیکه دولت تازه بقدرت رسیده دمشق پس از چندماه در حال تدوین یک پیشنویس برای قانون اساسی بود.
مذاکرات بر سر وضعیت روژآوا و سرنوشت خودگردانی بین نیروهای دمکراتیک سوریه SDF و دولت سوریه در روز ۱۰ مارس ۲۰۲۵ که سلسله مذاکرات پیچیدهای بود شروع گردید . در این مذاکرات که مظلوم عبدی در آن شرکت داشت در دور اول با ریاست حسین السلامه صورت گرفت که بعداً رئیس سرویسهای اطلاعاتی دولت سوریه شد. توافقاتی در دهم مارس صورت گرفت که شامل ۸ ماده بود . چند بند از آن مواد شامل این موارد بود : آتشبس در تمام خاک سوریه ، تضمین حقوق تمام افراد سوریهای و انتصاب و مشارکت بر اساس شایستگی، تایید جامعه کردی بعنوان جزئی جدایی ناپذیر از دولت ، رد هرگونه نفرت پراکنی و تفرقه بین مردم سوریه که با هر زبانی که صحبت میکنند و موارد دیگری نیز مانند تحویل فرودگاه، میادین نفتی و گازی، گذرگاههای مرزی به دولت هم در این توافقات بود که در یک ماده دیگر نیز تضمین و حفاظت از آوارگان و بازگشت آنها ذکر شده بود. در وقایع ژانویه ۲۰۲۶ وقبل از آن و در حمله به محلات اشرفیه و شیخ مقصود مشاهده کردیم که دولت مرکزی تا چه اندازهای آتشبس را رعایت کرده و به مفاد اجرای آن پایبند بوده است. تحریک عشایر عرب برای برخاستن و جنگ با خودمدیریتی روژآوا که معلوم است ترکیه هم آتشبیار معرکه است بخشی از تلاشی بود که خود دولت شرع به عاملی برای جنگ میان کرد و عرب در سوریه مهیا دیده بود.
در ماه ژوئن ۲۰۲۵ کمیتههای مشترک برای ادامه مذاکرات تشکیل شد که هیئت دولت ۶ نماینده و نیروهای دمکراتیک سوریه ۷ نماینده داشتندکه ادامه این مذاکرات به سه دور محدود گردید بدون نتیجه مشخصی. و عامل ناکام ماندن این مذاکرات هم کمیته احمد شرع بود و به دنبال آن صورت گرفت که نیروهای دمکراتیک سوریه درخواست انجام مذاکرات را با نظارت فرانسه و در پاریس دادند که دولت احمد شرع اعلام کرد که SDF میخواهد این مسئله را بینالمللی نماید و مذاکرات را به بنبست کشانید. در مذاکرات بعدی نیز که در سطح وزارت امور خارجه دولت و اداره روابط خارجی منطقه خودگردانی بود، هیچ نتیجهای حاصل نگردید. در این مذاکرات نیز دولت دمشق خواهان خودانحلالی تمام سازمانها و ادارات و سپس ادغام در دستگاه مرکزی، کاری که در مناطق دیگر صورت گرفته بود و SDFیا نیروهای دمکراتیک سوریه با آن به مخالفت پرداختند چون تمام زحمات و جانفشانیهای آنها را دودستی تقدیم دولت دمشق میکرد و هدف دمشق نیز نابودی تجریه مدیریت روژآوا بود.
آمریکا که بعنوان تنها نیروی خارجی در جریان جنگ سوریه به جز روسیه که بندری را در اختیار دارد، در سوریه باقی مانده است نقشی منفی در قبال مسئله روژآوا داشت. پس از بقدرت رسیدن احمد شرع که دولتهای مرتجع منطقه ترتیبات دیدار او را با رئیسجمهور آمریکا دادند و او را از فردی تحت تعقیب آمریکا به یک همپیمان آمریکا درآوردند با پیامهایی که از طرف فرستادهاش توم باراک ابراز گردیده و مخالفت خود را با هرگونه خودمختاری، خودمدیریتی و فدرالیسم اعلام کرده بود ، به یکی از عواملی تبدیل شد تا روژآوا را به تسلیم وا دارد.
اکنون که تجربه روژآوا و دستاوردهایش در معرض خطر قرار دارد علاوه بر اینکه این جنبش قابل دفاع است و در زمان حاضر از چند طرف فشارها از سوی دولتهای مرتجع و سرمایهداری بر خودمدیریتی روژآوا فزونی یافته است، وظیفه تمام آزادیخواهان و برابریطلبان در سراسر جهان است که به هر شیوه ممکن به دفاع از روژآوا و دستاوردهایش برخیزند.
۲۰/۱/۲۰۲۶