لاپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌کی | وتار | هەلەبجه ، پاش ٢٧ سال

هەلەبجه ، پاش ٢٧ سال

گۆڕینی قه‌باره‌ی نوسین: Decrease font Enlarge font
هەلەبجه ، پاش ٢٧ سال

 ٢٧ ساڵ له‌وه‌پێش، له‌كاتێكدا كه‌ خه‌ڵكی كوردستان چاوه‌ڕێی هاتنی به‌هار و ساڵی تازه‌یان دەکرد ، له‌كاتێكدا ده‌شتی جوان و سه‌رسه‌وزی شاره‌زوور خۆی رازاندبووە و بەرەو پێشوازی نەورۆز دەچوو ، له‌ئاوا رۆژێكدا، رق و قینی ئه‌ژدیهای حكومه‌تی به‌عس و دیكتاتۆرە خوێن رێژه‌كه‌ی بەغدا رژا به سەر خەلکی دەفەری شارەزوور و شاری  هه‌ڵه‌بجه‌ و شارێکیان ژارخوارد کرد.

کارەساتی هەلەبجه لە دڵی تاوان و کارەساتێکی گەورەی دیکە، واتە شەری کۆنەپەرەستانەی ئێران و عیراقدا قەوما . ئەو دوو دەسەڵاتە خۆێن رێژ و تاوانبارە ، له‌درێژه‌ی شه‌ڕ و کاولکاری هەشت ساڵەی خۆیاندا هه‌ڵه‌بجه‌یان كرد به‌گۆڕه‌پانی ئه‌و شه‌ڕه و زیاتر له‌٥ هه‌زار ژن و پیاو و پیر و لاوی ئه‌م ناوچه‌یه‌یان قه‌تڵ و عام به‌هه‌زاران كه‌سی دیكه‌شیان بریندار كرد و به‌و چه‌شنه‌ یه‌كێك له‌دزێوترین و پیسترین لاپه‌ڕه‌كانی مێژووی پڕ له‌سه‌ركوت و جه‌نایه‌تی خۆیان تۆمار كرد.

دۆا رۆژه‌كانی مانگی ره‌شه‌مه‌و نزیك بوونه‌وی به‌هاری ٨٨ بوو. شه‌ڕی كۆنه‌په‌ره‌ستانه‌ی ئێران و عێراق ٨ ساڵی ره‌به‌ق درێژه‌ی كێشابوو. به‌سه‌دان هه‌زار مرۆڤ له‌م شه‌ڕه‌بێ ئاكام و كۆنه‌په‌ره‌ستانه‌دا كوژراو بریندار و ملیۆنها كه‌س ئاواره‌و ده‌ربه‌ده‌ر بوون. ده‌سه‌ڵاتدارانی شه‌ڕخواز له‌به‌غدا و تاران خوێن تێری نه‌كردبوون. ئه‌ژدیهای شه‌ڕ هه‌روا له‌به‌ره‌كانی كاولكاری و ماڵوێرانیدا جه‌سته‌ی ئینسانه‌كانی هه‌ڵده‌لووشی. ناڕه‌زایه‌تی ده‌رهه‌ق به‌و شه‌ڕه‌له‌ئاستی ناوخۆ و ده‌ره‌كی رۆژ به‌رۆژ په‌ره‌ی ده‌ستاندن. هه‌وڵه‌كان له‌ئاستی نێونه‌ته‌وه‌یی و دیپلۆماتیكدا بۆ كۆتایی شه‌ڕ چڕتر ببونه‌وه‌. ماندوویه‌تی به‌جه‌سته‌ی زامداری سه‌ربازانی شه‌كه‌ت له‌شه‌ڕ له‌هه‌ردوو لا رۆژ به‌رۆژ زیاتر په‌ره‌ی ده‌ستاند. ناسیۆناڵیزمی ره‌گه‌ز په‌ره‌ستی عه‌ره‌ب و فارس به‌پاڵپشتی ئایینی سوننه‌و شیعه ‌شاخیان له‌شاخی یه‌ك ئاڵاندبوو و شكست و سه‌ر كه‌وتنی هه‌ركامه‌یان له‌به‌ره‌كانی شه‌ڕ، ئه‌وی دیكه‌ی هار و دڕنده‌تر ده‌كرد و تاوان و جه‌نایه‌تی گه‌وره‌تریان ئه‌نجام ده‌دا. هه‌ر چه‌ند به‌كرده‌وه‌له‌به‌ره‌كانی شه‌ڕدا بۆن به‌ست دروست ببوو، به‌ڵام تاوانبارانی شه‌ڕ حازر به‌كۆتایی هێنان به‌كوشتاری ئینسانه‌كان نه‌بوون. نه‌خومه‌ینی و داروده‌سته‌كه‌ی توانی به‌وته‌ی خۆیان "رێگای قودس له‌كه‌ربه‌لاوه‌ببڕن" و نه‌دیكتاتۆره‌كه‌ی به‌غدایش ده‌یتوانی، سه‌ركه‌وتنی "عه‌ره‌ب به‌سه‌ر فارسدا" جێژن بگرێت.

هێزه‌ئه‌مپریالیسته‌كان كه‌به‌كرده‌وه‌و بۆ فرۆشتنی چه‌ك و چۆل و به‌ره‌و پێش بردنی هێژمۆنی پاوانخوازانه‌ی خۆیان به‌سه‌ر ناوچه‌كه‌دا، ئاگری ئه‌و شه‌ڕه‌یان خۆش ده‌كرد، ئه‌وانیش به‌كرده‌وه‌تووشی نائومێدی و بێ هیوایی هاتبوون. "پان ئیسلامیزم"ی خومه‌ینییان كۆنتڕۆڵ و له‌"پان عه‌ره‌بیزم"ی سه‌دام ده‌ترساند. هه‌ست به‌كۆتایی شه‌ڕ ده‌كرا، به‌ڵام هه‌ر دوو هه‌وڵیان ده‌دا كه‌له‌به‌ره‌كانی شه‌ڕدا سه‌ركه‌وتنی زیاتر به‌ده‌ست بێنن تا له‌سه‌ر مێزی وتووێژ ئیمتیازی زۆرتر وه‌ر بگرن. سه‌ركه‌وتن به‌بێ كوشتار و خوێن رێژی زۆرتر به‌ده‌ست نه‌ده‌هات.

كۆماری ئیسلامی كه‌هه‌ر له‌رۆژه‌كانی پاش هاتنه‌سه‌ر كاری، له‌خه‌ڵكی كوردستان تووڕه‌و دل پڕ له‌قین بوو، زۆری پێ خۆش بوو كه‌ئاگری شه‌ڕ له‌گه‌ڵ عێراق له‌به‌ره‌كانی كوردستان گه‌رم راگرێت، به‌ڵام به‌هۆی خه‌بات و مه‌قاومه‌تی جه‌ماوه‌ر و هێزی پێشمه‌رگه‌وه‌زۆرجار ناكام مابوه‌وه‌. حیزبی به‌عس و دیكتاتۆره‌جه‌لاده‌كه‌یشی كه‌دژایه‌تی له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی سته‌م لێكراوی كوردستان به‌شێك له‌ناسنامه‌یان بوو و تا پێش كاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه‌‌به‌ده‌یان تاوان و كاره‌ساتی دیكه‌ی دژی مرۆڤایه‌تیان به‌رانبه‌ر به‌م خه‌ڵكه‌ئه‌نجامدا بوو، له‌وانه‌به‌ده‌یان نموونه‌قه‌تڵی عامی شار و گونده‌كانی كوردستان، ئیعدام و تیرۆری رۆژانه‌له‌شار و شارۆچكه‌كان، به‌كرده‌وه‌ده‌رهێنانی قه‌رارداده‌شووم و به‌د ناوه‌كه‌ی ئه‌لجه‌زایر كه‌له‌به‌ینی شای ئێران و سه‌دام حوسێن دا مۆر كرابوو، وێران كردنی چوار هه‌زار گوند و شارۆچكه‌و خۆئاماده‌كردن بۆ پڕۆژه‌ی به‌رنامه‌بۆ داڕێژراوه‌كه‌ی ئه‌نفال كه‌زیاتر له‌180 هه‌زار ئینسانی بێ تاوانیان تێدا بێ سه‌ر و شوێن كرد، نموونه‌گه‌لێك له‌هه‌وڵی سازمان دراو و به‌رنامه‌بۆ داڕێژراوی ده‌وڵه‌تی به‌عس بۆ ژینۆسایدی خه‌ڵكی كوردستان، له‌م وڵاته‌بوو. هه‌ڵه‌بجه‌‌ یه‌كه‌م تاوان و كۆتایی باقی تاوانه‌كانی حیزبی به‌عس و ده‌وڵه‌تی عێراق ده‌رحه‌ق به‌خه‌ڵكی كوردستان نه‌بوو، به‌ڵكوو ئاڵقه‌یه‌ك له‌و زنجیره‌تاوانانه‌بوو كه‌5 هه‌زار ئینسانی بێ دیفاعی له‌چه‌ند چركه‌ساتدا تێدا ژه‌هر خوارد و به‌هه‌زارانی دیكه‌یش تێدا زامداری چاره‌هه‌ڵنه‌گر كرد.

په‌لاماری ئه‌رته‌ش و سپاى پاسدارانی ئێران   به هاوکاری "هێزه کانی به ره ی کوردستانی عیراق" بۆ سه‌ر هه‌ڵه‌بجه‌‌و شاره‌زوور به‌هێزی زۆر و زه‌به‌ند و شكستی ئه‌رته‌شی عێراق له‌به‌رانبه‌ر وه‌ها په‌لامارێكدا و داگیر كردنی هه‌ڵه‌بجه‌‌و ده‌ور و به‌ری له‌لایه‌ن ئێران، بیانووی دایه‌ده‌ست سه‌رانی تاوانباری حیزب و ده‌وڵه‌تی به‌عس تا له‌وپه‌ڕی دڵڕه‌قیدا تۆڵه‌ی شكست و ناكامی خۆیان له‌خه‌ڵكی ئازار چێشتووی هه‌ڵه‌بجه‌‌بكه‌نه‌وه‌. رۆژی ١٦ی مانگی مارسی ١٩٨٨ فڕۆكه‌‌شه‌ڕكه‌ره‌كانی ئه‌رته‌شی عێراق بۆمب و ته‌قه‌مه‌نی ژه‌هراوییان له‌فڕۆكه‌‌خانه‌ی كه‌ركوك و شوێنه‌كانی دیكه‌هه‌ڵگرت و به‌ره‌و هه‌ڵه‌بجه‌‌فڕین و ئەم شارەیان مەسمووم و شەڵاڵی خۆێنکرد و ٥ هه‌زار ئینسانی بێ دیفاع به‌تاك و به‌كۆمه‌ڵ بوون به‌قوربانی دوو تاقمی نه‌خۆشی رۆحی و سادیسم و جنوونی ده‌سه‌ڵات له‌تاران و به‌غدا. هه‌زاران جه‌نازه‌كه‌وت به‌سه‌ر یه‌كدا و ویژدانی ده‌سه‌ڵاتدارانی زاڵ به‌سه‌ر دنیادا به‌وپه‌ری بێ ته‌فاوه‌تی و بێ ئه‌خلاقییه‌وه‌چاویان له‌م تراژدیا ئینسانییه‌نوقاند.

بۆمبارانی شیمیایی هه‌ڵه‌بجه‌‌، ئه‌مڕۆ ناوی ئه‌و شاره‌ی له‌گه‌ڵ ناوی شاره‌كانی ناكازاكی و هیرۆشیما كه‌به‌بۆمبی ئه‌تۆمی ئه‌مریكا له‌پاش شه‌ڕی دووهه‌می جیهانی خاپوور كران، برده‌نێو مێژووی تاوان و جینایه‌ته‌كانی سیسته‌می دژی به‌شه‌ری سه‌رمایه‌داری.

ئه‌مڕۆ له‌كاتێكدا پاش ٢٧ ساڵ یادی قوربانیانی دڵته‌زێنی هه‌ڵه‌بجه‌‌رێز لێده‌گرین و سه‌ری رێز و نه‌وازش بۆ ئه‌و ٥ هه‌زار مرۆڤه‌بێ تاوان داده‌نه‌وێنین، كه‌ته‌بلیغاتێكی درۆیینه‌و بێ شه‌رمانه‌له‌لایه‌ن كۆماری ئیسلامییه‌وه‌وه‌ك نه‌جات ده‌ری خه‌ڵكی هه‌ڵه‌بجه‌‌له‌كاتی بۆمبارانی شیمایی ئه‌م ناوچه‌یه‌له‌و رۆژه‌وه‌تا ئێستا به‌به‌رده‌وامی ده‌رخواردی جه‌ماوه‌ر دراوه‌و ده‌درێت. حه‌ق وایه‌هه‌موو ئینسانێكی ئازادیخواز و بێزار له‌سته‌م و كوشتار ئه‌و راستییه‌بزانێت كه‌كۆماری ئیسلامی ئێران نه‌ك نه‌جاتده‌ری خه‌ڵكی سته‌ملێكراوی هه‌ڵه‌بجه‌‌نه‌بوون، به‌ڵكوو یه‌كێك له‌تاوانبارانی سه‌ره‌كی ئه‌و تراژدییه‌ئینسانییه‌بوو كه‌له‌و ناوچه‌یه‌روویدا. ده‌ستی كۆماری ئیسلامیش وه‌ك ده‌ستی كاربه‌ده‌ستان و به‌ڕێوه‌به‌رانی ده‌وڵه‌ت و حیزبی فاشیستی به‌عس به‌خوێنی ٥هەزار مروفی بێدیفاعی هەڵەبجە سورە. کۆماری ئیسلامی هەرئەوکات و چ پێشتریش گەرای رەوتێکی کۆنەپەرەست و ئیسلامی لە ناوچەکە چاند کە لەو کاتەوە تا ئێستا و ئەمرۆ لە هەموو عێراق دا به بەرفراوانی جەماوەری خەلکی ئەم وڵاتە به دستیەوە دەنالێنن و ئەو وڵاتەی شەڵاڵی خۆێن کردووە.

كاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه‌‌له‌هه‌مان كاتدا بۆ كۆمه‌ڵه‌(رێكخراوی كوردستنی حیزبی كۆمۆنیستی ئێران)یش رووداوێكی دڵته‌زێن  و گورچكبڕ بوو. له‌و رووداوه‌دا ٧٢ كادر و پێشمه‌رگه‌و تێكۆشه‌ری ماندوویی نه‌ناسی ناو ریزه‌كانی كۆمه‌ڵه‌و حیزبی كۆمۆنیستی ئێران له‌گوردانی شوان، كه‌وتنه‌ناو مه‌یدانی شه‌ڕ و خوێنیان تێكه‌ڵ به‌خوێنی ٥ هه‌زار مرۆڤی بێ دیفاعی شاری هه‌ڵه‌بجه‌‌و ده‌ڤه‌ری شاره‌زوور بوو.

به‌درێژایی ئه‌و ساڵانه‌كۆمه‌ڵه‌هاوبه‌شی ژیان و هاوبه‌شی خه‌بات و تێكۆشانی خه‌ڵكی سته‌ملێكراوی كوردستانی عێراق بووه‌و له‌ره‌نج و ئاواره‌یی و ده‌ربه‌ده‌رییه‌كانیاندا شه‌ریك بوو و هه‌وڵی ده‌دا چی له‌توانایدا هه‌یه‌له‌ئازاره‌كانیان كه‌م بكاته‌وه‌، ئه‌گه‌رچی هه‌میشه‌به‌قیمه‌تێكی گرانیش بۆی ته‌واو ده‌بوو. به‌ڵام كۆمه‌ڵه‌له‌په‌یڕه‌و كردنی ئه‌م سیاسه‌ته‌ی خۆیدا هه‌رگیز كوڵی نه‌ده‌دا و سه‌ربه‌رزی پاراستنی قازانج و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی خه‌ڵكی سته‌ملێكراوی له‌دوو به‌شی كوردستان له‌مێژووی خۆیدا تۆمار كرد

ئه‌مڕۆ له‌كاتێكدا یادی قوربانیانی كیمیابارانی شاری هه‌ڵه‌بجه‌‌و گوردانی شوانى كۆمه‌له، رێز لێده‌گرین، كه‌ده‌وڵه‌تی زاڵم و فاشیستی به‌عس له‌ده‌سه‌ڵات نه‌ماوه‌، بەڵام عێراق بووە به میدانی رمبازێنی رەقیبەکەی ،واتە کۆماری ئیسلامی و جنایتکارانی وەک قاسمی سلیمانی و سپای پاسداران.

خەلکی عێراق نەک هەر شایستەی ئەو تاقم و گرۆپه تاوانبار و مافیایە نین کە بەسەریاندا دەسەڵاتدارن، نەک شایستەی داگیرکردنی وڵات و ماڵ و حالیان به دەست ئیمپریالیستەکان و تاقمە تروریست و ئیسلامیەکان نین ، بەلکوو لایەق و شایستەی  دەسەلاتێکی جەماوەری و خۆبەریوەبەر و هەڵقوڵاوی خەبات و فداکاری خۆیانن کە سال هایە گیانبازی بۆدەکەن. دەسەڵاتێک کە کۆتایی به شەر ، تروریسم، کوشتار و داگیرکەری ، هاوکات لەگەڵ رێزنان لە گیانبختکردوانی یەکەم هەنگاوەکانی وەها دەسەڵات و جەماوەرێک بێت. لە ساڵوەگەری کارەساتی دژی مروفانەی هەڵەبجه، و گیانبختکردنی هاوریانی گوردانی شوانی کۆمەڵه ، سەری رێز و نوازش بۆ هەموویان و بنەماڵە کانیان  دادەنەوێنین و بەڵێن دەدەین تا بە دێهاتنی هەموو ئامانجەکانیان ، تا کۆتایی بە شەر، ترور ، خۆێنریژی و سەرکوتگەری، هاوشان لەگەڵ جەماوەری نارازی و ئازادیخواز بۆ به دەستهێنانی هەموو مافە رەواکانی خەلکی ستملێکراوی کوردستان، ئێران و ناوچەکە ، لە پێشەوەی خەبات و نارەزایەتی ئەوان بێن و تێکۆشەری وەدیهاتنی هەموو مافە ئینسانیەکاناین بین .

سڵاو و دروود بۆ گیانی پاکی ٥ هەزار مروفی بیدیفاعی بمبارانی شیمیایی هەڵەبجه .

سڵاو و درود بۆ یادی ئازیزی ٧٢ گیانبختکردووی کۆمەله لە گوردانی شوان کە خۆێنیان تێکەڵ به خۆێنی خەلکی شاری هەڵەبجه بوو .

١٦مارس ٢٠١٥

حەسەن رەحمان پەناه

 

  • ناردنی هه‌واڵ به‌ ئیمێل ناردنی هه‌واڵ به‌ ئیمێل
  • چاپكردنی هه‌واڵ چاپكردنی هه‌واڵ
  • ته‌نها به تێکست ته‌نها به تێکست

Tagged as:

هیچ چاوگێک بۆ ئه‌م هه‌واڵه دیارینه‌کراوه

هه‌ڵسه‌نگاندنی هه‌واڵ

5.00