لاپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌کی | وتاری ڕۆژ | باس و لێكوڵێنه‌وه‌كانی پلێنومی چواره‌می كومیته‌ی ناوه‌ندی حیزبی كۆمۆنیستی ئێران (٣)

باس و لێكوڵێنه‌وه‌كانی پلێنومی چواره‌می كومیته‌ی ناوه‌ندی حیزبی كۆمۆنیستی ئێران (٣)

گۆڕینی قه‌باره‌ی نوسین: Decrease font Enlarge font

به‌شی سێهه‌می باس و لێكوڵێنه‌وه‌كانی پلێنومی چواره‌می كومیته‌ی ناوه‌ندی حیزبی كۆمۆنیستی ئێران هه‌ڵبژێردراوی كۆنگره‌ی ده‌یه‌م له‌ پرسیار و وڵام له‌گه‌ڵ ئیبراهیم عه‌لیزاده‌:

پرسیار: شۆڕش له‌ ستراتیژی حیزبی كۆمۆنیستی ئێراندا به‌ چ واتایه‌كه‌؟

وڵام: ووشه‌ی شۆڕش به‌ واتای جۆراوجۆر به‌ كار ده‌هێندرێت. له‌وه‌وه‌ بگره‌ كه كومپانیانێك نوێترین به‌رهه‌می خۆی به‌ شۆڕشێك له‌ تیكنولوژیدا ناو لێ به‌رێت، تاكوو شۆڕشی پیشه‌سازی له‌ بریتانیا، تاكوو رووخانی رژیمی شا له‌ ئێران، تا كۆدتای ١٩٥٢ له‌ میسر تا شۆڕشی مه‌زنی فه‌رانسه‌، تا كۆمونی پاریس و  شۆڕشی كرێكاری له‌ روسیه،تا‌ شۆڕش له‌ چین و هیتر، له‌ هه‌مووی ئه‌وانه‌دا ووشه‌ی شۆڕش بۆ پێناسه‌كردنی رووداوگه‌لێك كه‌ روویان داوه‌ كه‌ڵكی لێ وه‌رده‌گیرێت.

ماركس كه‌ گه‌وره‌ترین خاوه‌نبیری شۆڕش له‌ سه‌ر ده‌می سه‌رمایه‌داری دایه‌، بۆچوونێكی جێكه‌وتووی له‌م بابه‌ته‌وه‌ پێشكه‌ش كردووه‌ و تێگه‌یشتنی ئێمه‌ بۆ شۆڕش له‌ سه‌ر بنه‌مای بۆچوونی ماركس دامه‌زراوه‌. له‌ بۆچوونی ماركسدا شۆڕش بریتیه‌ له‌ تێپه‌ڕ بوون له‌ سه‌رده‌مێكی میژووییه‌وه‌ به‌ره‌و سه‌رده‌مێكی میژوویی دیكه‌. هه‌ر سه‌رده‌مێكی میژوویی له‌ رووی شێوه‌ی به‌رهه‌م هێنان و پێوه‌ندی نێوان چینه‌كانی كۆمه‌ڵگاوه‌ پێناسه‌ ده‌كرێت. شێوه‌ی به‌رهه‌م هێنانی كۆیله‌داری و پێوه‌ندی نێوان كۆیله‌ و خاوه‌ن كۆیله‌، شێوه‌ی به‌رهه‌م هێنانی فیئودالی و پێوه‌ندی نێوان ئه‌شراف و ئه‌ربابان له‌گه‌ڵ سیرڤه‌كان و جوتیاران، شێوه‌ی به‌رهه‌م هێنانی سه‌رمایه‌داری،پێوه‌ه‌ندی نێوان كرێكار و سه‌رمایه‌دار. له‌گه‌ڵ تێپه‌ڕ بوون له‌ سه‌رده‌مێكی میژووییه‌وه‌ به‌ره‌و سه‌رده‌مێكی تر پێوه‌ندی نێوان چینه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی تووشی گۆرانكارانی ده‌بێت. له‌ بۆچوونی ماركسدا شۆڕش پڕۆسه‌یه‌كی پێویسته‌‌ كه‌ ته‌نیا به‌ وه‌لانانی چینه‌كان و توانه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت له‌ كۆمه‌ڵگادا پێویستی درێژه‌ پێدانی كۆتایی پێ دێت. بۆ ده‌ستپێكی هه‌ر شۆڕشێك ئاماده‌ بوونی بارودۆخی عه‌ینی و بارودۆخی زه‌ینی پێویسته‌.

بارودۆخی عه‌ینی له‌ هه‌ر سه‌رده‌مێكی میژووییدا بریتیه‌ له‌ ناكۆكی نێوان جێگا و شوێنی چینێكی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ رووی پێوه‌ندی ئه‌و چینه‌ له‌گه‌ڵ ئامرازه‌كانی به‌رهه‌م هێنان  و پێوه‌ندی هه‌ر هه‌مان چین له‌گه‌ڵ ئامرازه‌كانی به‌رێوه‌بردنی كۆمه‌ڵگادا، واته‌ ناكۆكی نێوان ده‌سه‌ڵاتی ئابوری و ده‌سه‌ڵاتی سیاسی. كۆمه‌ڵگا به‌ شێوه‌یه‌كی سروشتی به‌ره‌و چاره‌سه‌ر كردنی ئه‌م ناكۆكییه‌ ده‌روات. به‌ڵام كۆمه‌ڵێك كۆسپ له‌ سه‌ر رێگای ئه‌م چاره‌سه‌ر كردنه و یه‌كسان كردنی ئه‌م دوو جێگا و شوێنه‌دا‌ هه‌یه‌، كه‌ شۆڕش حه‌ره‌كه‌تێكه‌ بۆ له‌ ناو بردنی ئه‌م كۆسپانه‌.

بارودۆخی زه‌ینی واته‌ ئه‌وه‌یكه‌ چینێكی كۆمه‌ڵایه‌تی كه‌ كه‌وتۆته‌ به‌رده‌م ئه‌م ناكۆكییه‌وه‌ به‌و ئاكامه‌ بگات كه‌ جێگا و شوێنك كه‌ تێیدایه‌ نا عادلانه‌یه‌ و ناێهه‌وێت زیاتر له‌وه‌ ته‌حه‌مولی بكات و هه‌ڵبه‌ت ئامرازی پێویستیشی تا راده‌یه‌ك بۆ ئاماده‌ كردبێت. بۆ نمونه‌ كاتێك پێشه‌وه‌ران و سه‌نعه‌ت كاران و وه‌ستاكاران، واته‌ نه‌وه‌ی یه‌كه‌می چینی سه‌رمایه‌دار،له‌ ئاستێكی به‌رینی كۆمه‌ڵایه‌تیدا هاتنه‌ سه‌ر شانۆی میژوو، جێگا و شوێنكی دیاریكه‌ریان له‌ رووی ده‌ورێك كه‌ له‌ پرۆسه‌ی به‌رهه‌م هێناندا هه‌یان بوو، به‌ ده‌ست هێنا. ئه‌وه‌ له‌ حاڵێكدا بوو كه‌ ئامرازه‌كانی به‌رێوه‌بردنی كۆمه‌ڵگا له‌ كۆنتڕۆڵی ئه‌شراف و فیئوداڵه‌كاندا بوو. له‌ ئاكامی ئه‌م ناكۆكییه‌ و دوای ئه‌وه‌یكه‌ چینی نوێ به‌وه‌ گه‌یشت كه‌ له‌بارودۆخێكی نا عادلانه‌ دایه‌ و ئه‌وه‌یكه‌ به‌ ده‌ستی دێنێت له‌ چاو ئه‌وه‌یكه‌ به‌ پێی جێگا و شوێنێك كه‌ هه‌یه‌تی، چاوه‌راون ده‌كات كه‌ هه‌یبێ زۆر كه‌مه‌، دوای ئه‌وه‌یكه‌ خۆی رێكخست و رێبه‌رایه‌تی خۆی شكل پێدا، بارودۆخی زه‌ینی بۆ ده‌ست به‌كار بوون ئاماده‌ بوو، چه‌ندین شۆڕشی گه‌وره‌ی بورژوایی كه‌وتنه‌ رێ. له‌ سه‌رده‌می ئێمه‌دا چینی كرێكار هه‌ر له‌و جێگا و شوێنه‌ دایه‌ كه‌ له‌ سه‌رده‌می رابردوودا چینی سه‌رمایه‌دار تێیدا بوو. واته‌ چه‌رخی ئابوری له‌ سه‌ر شانی چینی كرێكار ده‌سوورێت و ده‌سه‌ڵاتی سیاسی له‌ ده‌ست چینی سه‌رمایه‌دار دایه‌.

دوای ئه‌م سه‌ره‌تایه‌ با بگه‌رێنه‌وه‌ بۆ ستراتیژی حیزبی كۆمۆنیستی ئێران. به‌ پێی ئه‌و ستراتیژه‌ ئێمه‌ خوازیارین خستنه‌ رێی شۆڕشێكی كرێكارین. كاری ئه‌م شۆڕشه‌ ته‌نیا ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ كۆماری ئیسلامی بروخێنێت و ماشێنی سه‌ركوتی ئه‌و رژیمه‌ تێكبشكێنێت، به‌ڵكوو له‌ هه‌مان كاتدا شۆڕشێكه‌ بۆ  له‌ ده‌سه‌ڵات هێنانه‌ خواره‌وه‌ی چینێكی كۆمه‌ڵایه‌تی كه‌ له‌ رووی سیاسی و ئابورییه‌وه‌ كۆمه‌ڵگای خستووته‌ ژێر كۆنتڕۆڵی خۆیه‌وه‌. چینی كرێكار له‌ جه‌ریانی وشیار بوونه‌وه‌ خۆ رێكخستنی سیاسی و چینایه‌تی و له‌ جه‌ریانی راپه‌رین و وه‌شاندنی زه‌ربه‌ی نه‌هایی، له‌هه‌مان كاتكدا بۆ خۆ رێكخستن وه‌كوو ده‌وڵه‌ت و وه‌كوو چینی ده‌سه‌ڵاتداریش ئاماده‌ ده‌بێت.

به‌ڵام به‌ ده‌سه‌ڵات گه‌یشتنی چینی كرێكار هێشتا خۆی له‌ خۆیدا ئامانج نییه‌. ئامانجی ئێمه‌ تێپه‌ڕ بوون له‌ نێزامی سه‌رمایه‌داری به‌ره‌و نیزامی سوسیالیستیه‌. واته‌ ئێمه‌ به‌ شوێن وه‌ها شۆڕشێكی ئاڵوگور پێكهێنه‌رین كه‌ كۆمه‌ڵگای ئێمه‌ له‌ قوناغی میژوویی كۆنه‌وه‌ به‌ره‌و قوناغێكی میژوویی نوێ تێپه‌ڕ كات. ئه‌م تێپه‌ڕ بوونه‌ میژووییه‌ رووداوێكی له‌ ناكاو و ره‌وتێكی ساكار نییه‌. ماركس دوای تێكشكانی كۆمونی پاریس  له‌ كتیبی "شه‌ڕی ناوخۆ له‌ فه‌رانسه‌" دا نووسی :

"چینی كرێكار ده‌زانێت بۆ رزگار كردنی خۆی و له‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و رزگار بوونه‌دا بۆ بونیاد نانی كۆمه‌ڵگایه‌كی بانتر له‌ كۆمه‌ڵگای ئێستا ٠٠٠٠٠ پێویسته‌ به‌ خه‌باتێكی درێژخایه‌ن و به‌ زنجیره‌یه‌ك ره‌وتی میژووییدا تێپه‌ڕ بێت كه‌ تێیاندا ده‌ورووبه‌ر و ئینسانه‌كانیش ده‌گوردرێن".

له‌ فه‌رهه‌نگی باوی ناو كۆمه‌ڵگادا راپه‌رینی جه‌ماوه‌ری له‌ دژی هه‌ر ده‌سه‌ڵاتێكی سه‌ره‌ڕو به‌ شۆڕش ناولێده‌بردێت. هه‌ڵبه‌ت ئه‌وه‌ خۆی له ‌خۆیدا كێشه‌یه‌ك نییه‌. ئه‌م رووداوانه‌ی كه‌ بوون به‌ هۆی رووخانی رژیمی شا ده‌كرێت وه‌كوو شۆڕش ناوی لێ ببردرێت. هه‌ڵبه‌ت شۆڕشێك كه‌ له‌ نێوه‌ی رێگادا شكستی خوارد. به‌ هه‌مووی ئه‌وه‌انه‌وه‌ كاتێك قسه‌ له‌ شۆڕش ده‌كه‌ین، خێرا ئه‌م پرسیاره‌ دیته‌ گۆر‌ێ كه‌ چ جۆر شۆڕشێك؟

كاتێك ئێمه‌ باسی شۆڕش ده‌كه‌ین له‌ ئه‌ساسدا شۆڕشی كرێكاریمان مه‌به‌سته‌. به‌ڵام له‌ جیهانی واقعیدا نه‌ك هه‌ر چینی كرێكار به‌ڵكوو كۆمه‌ڵانێكی به‌رینتری خه‌ڵك به‌ره‌و ئه‌وه‌ ده‌چن كه بۆ گۆرینی بارودۆخی ژیانیان ده‌ست بده‌نه‌ شۆڕش. ناڕه‌زایه‌تی گشتی له‌ سه‌ر بنه‌مای یه‌ك بوونی ویست و داخوازییه‌كان شكل ده‌گرێت. رێكخراو و دامه‌زراو و رێبه‌رانێك ده‌رده‌كه‌ون كه‌ جه‌ماوه‌ری خه‌ڵك له‌ ده‌وری خۆیان كۆده‌كه‌نه‌وه‌.جه‌ماوه‌ری خه‌ڵك بۆ پێكهینانی گۆرانكاری حه‌ره‌كه‌ت گه‌لێكی سه‌ره‌تایی ده‌ست پێده‌كه‌ن. ئه‌وه‌ له‌ لایه‌كه‌وه‌، له‌ لایه‌كی دیكه‌وه‌ ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی تووشی كه‌م و كوری لاوازی ئه‌ساسی ده‌بێت. به‌ هۆكاری جۆراوجۆر ناتوانێت هه‌موو توانای توندوتیژی نواندنی خۆی به‌ كار بێنێت. واته‌ له‌ راستیدا سه‌ركوت كردن كاریگه‌ری كه‌م ده‌بێته‌وه‌ و به‌م جۆره‌ بارودۆخ بۆ كه‌وتنه‌ رێی شۆڕشێك به‌ مه‌به‌ستی گۆرینی پێكهاته‌ی ده‌سه‌ڵات  له‌ بار ده‌بێت.

كۆمۆنیسته‌كان به‌رامبه‌ر به‌م ره‌وته نه‌ك هه‌ر‌ خۆیان به‌ بێ وه‌زیفه‌ نازانن، به‌ڵكوو كۆڵه‌كه‌یه‌كی سه‌ره‌كی بۆ وه‌ها گۆرانكاریگه‌لێكن. به‌ڵام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن ده‌وری خۆیان پڕ به پڕ له‌م بابه‌ته‌وه‌ بنوینن،پێویسته‌ به‌ ستراتیژی شۆڕشی كرێكاری پێبه‌ند بن و شوێنی بگرن. ته‌نیا له‌ وه‌ها حاڵتێكدایه‌ كه‌ له‌ سه‌ر شۆڕش گه‌لێكی جه‌ماوه‌ری كه‌ كرێكارانیش تێیدا به‌شدارن،كاریگه‌ریان ده‌‌بێت. ‌بۆ ئێمه‌ ره‌وتی به‌شداری كردن له‌ وه‌ها شۆڕشێك له‌ هه‌مان كاتدا ره‌وتی ئه‌زموون وه‌رگرتن، وه‌شیاریده‌ری، رێكخستن و رێبه‌ری كردنی خه‌باتی كرێكاران بۆ  به‌ده‌ست هێنانی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیشه‌.

ئاشكرایه‌ كه‌ له‌ ئێران شۆڕشی كرێكاری به‌ رێگای رووخاندنی كۆماری ئییسلامیدا تێپه‌ڕ ده‌بێت. ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ بسه‌ڵمێنین كه شۆڕش دیارده‌یه‌كی له‌ حاڵی حه‌ره‌كه‌ت دایه‌، له‌و حاڵه‌ته‌دا رووخانی كۆماری ئیسلامی ده‌توانێت سه‌ره‌تای ده‌ستپێكی شۆڕشێكی كۆمه‌ڵایه‌تی بێت. ئه‌گه‌ر حكومه‌تێك كه‌ له‌ ئاكامی راپه‌رینی جه‌ماوه‌ری و رووخانی كۆماری ئیسلامی دیته‌ سه‌ر كار، ئه‌ركی شۆڕشگێرانه‌ی خۆی به‌رێوه‌به‌رێت، ده‌بێ بۆ به‌ره‌و پێش بردنی ئه‌م شۆڕشه‌ له‌ رووخانی دیكتاتوریه‌تی ده‌سه‌ڵاتداروه‌ به‌ره‌و گۆرینی پێوه‌ندییه‌كانی ئابوری زاڵ به‌ سه‌ر كۆمه‌ڵگادا یارمه‌تی ده‌ر بێت. واته‌ زه‌مینه‌ و پێش مه‌رجه‌كانی به‌ ده‌سته‌وه‌ گرتن ده‌سه‌ڵاتی سیاسی له‌ لایه‌ن چینی كرێكار و تێپه‌ڕ بوون به‌ره‌و كۆمه‌ڵگایه‌كی سوسیالیستی ئاماده‌ بكات. راده‌ی سه‌ركه‌وتن له‌ به‌رێوه‌بردنی وه‌ها ئه‌ركێك پێوه‌ندی به‌ ئه‌و هاوسه‌نگیه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ له‌ جه‌ریانی رووخانی شۆڕشگێرانه‌ی كۆماری ئیسلامیدا له‌ نێو مه‌یل و بۆچوونه‌كانی ناو ئه‌و شۆڕشه‌دا پێكدێت.

 

وتارێك له‌ ته‌له‌ویزیونی كۆمه‌ڵه

 

13ی گه‌لاوێژ  ‌ 1390

4ی  آگوست   2011

 

 

سایتی حزبی كمونیستی ئێران http://www.cpiran.org

سایتی کومه له http://www.komalah.org

سایتی په‌یام http://www.payam.nu/indexkurdi.htm

http://www.payam.se  سایتی په‌یام 

  • ناردنی هه‌واڵ به‌ ئیمێل ناردنی هه‌واڵ به‌ ئیمێل
  • چاپكردنی هه‌واڵ چاپكردنی هه‌واڵ
  • ته‌نها به تێکست ته‌نها به تێکست

Tagged as:

هیچ چاوگێک بۆ ئه‌م هه‌واڵه دیارینه‌کراوه

هه‌ڵسه‌نگاندنی هه‌واڵ

0